نفقه: مطالبهٔ نفقهٔ زن و فرزند و شکایت ترک انفاق
در ازدواج دائم، تأمین نیازهای متعارف زن بر عهدهٔ شوهر است، حتی اگر زن خودش درآمد داشته باشد؛ نفقهٔ فرزندان هم بر عهدهٔ پدر است. اگر شوهر نفقه نمیدهد، دو راه دارید که میشود همزمان رفت: دعوای حقوقی مطالبهٔ نفقه در دادگاه خانواده و شکایت کیفری ترک انفاق در دادسرا.
همین حالا با حقپرور
نفقه شامل چه چیزهایی است؟
طبق قانون مدنی، نفقه همهٔ نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن است؛ از جمله مسکن، پوشاک، غذا، اثاث منزل و هزینههای درمانی و بهداشتی. مبلغ ثابتی ندارد و دادگاه معمولاً با نظر کارشناس و با توجه به وضعیت زندگی زوجین تعیین میکند.
دو مسیر: حقوقی و کیفری
- دعوای مطالبهٔ نفقه (حقوقی): در دادگاه خانواده؛ هم نفقهٔ گذشته (از زمانی که پرداخت نشده) و هم نفقهٔ آینده را میتوانید بخواهید. نفقهٔ گذشتهٔ زن دین شوهر است و اگر شوهر ورشکسته شود، بر طلب طلبکاران دیگر مقدم است.
- شکایت ترک انفاق (کیفری): طبق ماده ۵۳ قانون حمایت خانواده (۱۳۹۱)، اگر شوهر با داشتن توانایی مالی نفقهٔ زن را در صورت تمکین نپردازد، مرتکب جرم شده و مجازات حبس دارد. این جرم قابل گذشت است؛ با رضایت شما تعقیب یا اجرای مجازات متوقف میشود.
- معمولاً هر دو مسیر با هم پیش میرود: شکایت کیفری انگیزهٔ پرداخت را بالا میبرد و دعوای حقوقی مبلغ را تعیین و اجرا میکند.
چه زمانی زن حق نفقه ندارد؟
اگر زن بدون عذر موجه از انجام وظایف زناشویی خودداری کند (نشوز)، مستحق نفقه نیست. اما عذرهای قانونی، مثل ترس از ضرر جانی یا مالی یا استفاده از حق حبس تا دریافت مهریهٔ عندالمطالبه، نفقه را ساقط نمیکند. در دعوای نفقه، معمولاً شوهر است که ادعای عدم تمکین میکند و باید آن را ثابت کند.
نفقهٔ فرزند
نفقهٔ فرزندان بر عهدهٔ پدر است؛ اگر پدر فوت کرده یا توانایی ندارد، بر عهدهٔ جد پدری و پس از او مادر. مادری که فرزند نزد اوست میتواند نفقهٔ فرزند را از پدر مطالبه کند.
تفاوت مهم: برخلاف نفقهٔ زن، نفقهٔ گذشتهٔ فرزند قابل مطالبه نیست (مگر آنکه با اجازهٔ دادگاه بهعنوان قرض پرداخت شده باشد) و فقط برای آینده خواسته میشود؛ پس دیر اقدام نکنید.
اگر شوهر نپردازد
اگر حکم نفقه صادر شد ولی اجرای آن ممکن نبود، یا شوهر اصلاً توانایی پرداخت نفقه را ندارد، زن میتواند برای طلاق به دادگاه مراجعه کند و دادگاه شوهر را به طلاق اجبار میکند.
مراحل کار
- ۱
شواهد عدم پرداخت را جمع کنید
از چه تاریخی نفقه پرداخت نشده، شاهدان، پیامکها و مدارک هزینههایی که خودتان پرداختهاید.
- ۲
اظهارنامه بفرستید (اختیاری)
اظهارنامهٔ رسمی هم هشدار جدی است و هم تاریخ مطالبه را ثبت میکند.
- ۳
دادخواست و شکواییه ثبت کنید
از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی؛ زن میتواند دعوای نفقه را در دادگاه خانوادهٔ محل اقامت خودش هم طرح کند.
- ۴
کارشناسی و حکم
دادگاه معمولاً میزان نفقه را با ارجاع به کارشناس تعیین میکند؛ دستمزد کارشناس را ابتدا خواهان میپردازد.
- ۵
اجرای حکم
با معرفی حساب، حقوق یا اموال شوهر برای توقیف و برداشت ماهانه.
مدارک لازم
- سند ازدواج (عقدنامه)
- شناسنامه و کارت ملی
- شناسنامهٔ فرزندان (برای نفقهٔ فرزند)
- مدارک و شاهدان عدم پرداخت
- اطلاعات شغل، حقوق یا اموال شوهر (در صورت اطلاع)
- حساب ثنا
سؤالات رایج
اگر زن شاغل باشد باز هم نفقه میگیرد؟
بله. درآمد زن تکلیف شوهر به پرداخت نفقه را از بین نمیبرد.
نفقهٔ چند سال گذشته را میشود گرفت؟
نفقهٔ گذشتهٔ زن دین شوهر است و قانون برای مطالبهٔ آن مهلتی تعیین نکرده؛ باید ثابت شود در آن مدت پرداخت نشده است.
اگر زن به خانهٔ پدرش رفته باشد، نفقه تعلق میگیرد؟
اگر بدون عذر موجه باشد ممکن است نشوز حساب شود و حق نفقه نداشته باشد؛ اما با عذر موجه (مثلاً خطر جانی یا استفاده از حق حبس مهریه) نفقه ساقط نمیشود.
شکایت ترک انفاق را بعداً میشود پس گرفت؟
بله. ترک انفاق جرم قابل گذشت است و با گذشت شاکی، تعقیب یا اجرای مجازات متوقف میشود.
پروندهتان جزئیات خودش را دارد
این راهنما کلی است. برای نقشهٔ راه دقیق پروندهٔ خودتان، ماجرا را برای هوش مصنوعی حقپرور بنویسید یا از وکلای متخصص پیشنهاد بگیرید.
اعداد و مهلتها بر اساس تنظیمات فعلی سایت است و ممکن است با تغییر قوانین بهروز شود.