توهین، افترا و انتشار عکس در فضای مجازی: چطور شکایت کنیم؟
توهین یا تهمت در اینستاگرام، تلگرام، واتساپ یا هر فضای دیگری، مثل توهین حضوری جرم است. برای بیشتر این جرمها باید خودتان شکایت کنید و مهمترین نکته این است که مهلت شکایت محدود است.
همین حالا با حقپرور
کدام جرم؟
- توهین: بهکار بردن الفاظ رکیک یا توهینآمیز علیه دیگری؛ مثل فحاشی در کامنت یا پیام.
- افترا: نسبت دادن صریح یک جرم به کسی (مثلاً «او دزد است» یا «کلاهبردار است») بدون اینکه بتوان آن را ثابت کرد.
- نشر اکاذیب: انتشار مطالب دروغ دربارهٔ کسی به قصد ضرر زدن به او.
- انتشار عکس، فیلم یا صدای خصوصی کسی بدون رضایت، یا تغییر آن (مثلاً با فتوشاپ) و انتشارش برای بیآبرو کردن او: طبق قانون جرایم رایانهای جرم مستقل است.
- تهدید و اخاذی، مثل «اگر پول ندهی عکسها را منتشر میکنم»، جرم جداگانه و جدیتری است و باید فوراً گزارش شود.
مهلت یکساله را از دست ندهید
توهین و افترا از جرائم «قابل گذشت»اند؛ یعنی فقط با شکایت شما پیگیری میشوند و با گذشت شما متوقف میشوند. طبق قانون مجازات اسلامی، در جرائم تعزیری قابل گذشت اگر ظرف یک سال از اطلاع از وقوع جرم شکایت نکنید، حق شکایت کیفری از بین میرود. برای جرائم دیگر هم دیر نکنید، چون مدارک در فضای مجازی زود پاک میشوند.
مدارک را چطور جمع کنیم؟
از پیام، پست یا کامنت اسکرینشاتی بگیرید که نام کاربری، تاریخ و متن در آن پیدا باشد و لینک صفحه را هم ذخیره کنید. طرف مقابل ممکن است اسکرینشات را انکار کند؛ پلیس فتا در جریان تحقیقات میتواند اصالت محتوا و هویت صاحب حساب را بررسی کند. اگر دیگران هم محتوا را دیدهاند، آنها را بهعنوان شاهد معرفی کنید.
اگر صاحب صفحه را نمیشناسید، شکایت را با همان نام کاربری یا علیه ناشناس ثبت کنید؛ شناسایی با پلیس فتاست.
مراحل کار
- ۱
فوراً مدرک بگیرید
اسکرینشات با نام کاربری و تاریخ، لینک صفحه و نام شاهدان؛ پیش از آنکه محتوا پاک شود.
- ۲
به پلیس فتا گزارش دهید
از طریق سایت cyberpolice.ir، بهویژه اگر تهدید یا اخاذی در کار است.
- ۳
شکواییه ثبت کنید
در دفتر خدمات الکترونیک قضایی، با شرح دقیق و پیوست مدارک.
- ۴
پیگیری در ثنا
احضاریهها و نتیجهٔ تحقیقات در سامانهٔ ثنا اعلام میشود.
مدارک لازم
- اسکرینشاتها و لینک محتوا
- نام کاربری یا شمارهٔ طرف مقابل
- معرفی شاهدان
- کارت ملی
- حساب ثنا
سؤالات رایج
فحاشی در پیام خصوصی هم جرم است؟
بله؛ توهین لازم نیست در جمع باشد و پیام خصوصی هم میتواند توهین باشد.
اگر طرف پیام را پاک کند چه؟
اسکرینشاتها و شاهدان شما همچنان دلیلاند و پلیس فتا هم میتواند موضوع را بررسی کند؛ برای همین همان لحظه مدرک بگیرید.
اگر حرفی که زده درست باشد، باز افتراست؟
افترا وقتی است که نسبتدهنده نتواند جرمی را که نسبت داده ثابت کند. اما حتی حرف درست، اگر با الفاظ توهینآمیز گفته شود، ممکن است توهین باشد.
میشود خسارت هم گرفت؟
بله؛ علاوه بر شکایت کیفری، میتوانید جبران خسارت، از جمله خسارت معنوی، را هم بخواهید.
پروندهتان جزئیات خودش را دارد
این راهنما کلی است. برای نقشهٔ راه دقیق پروندهٔ خودتان، ماجرا را برای هوش مصنوعی حقپرور بنویسید یا از وکلای متخصص پیشنهاد بگیرید.
اعداد و مهلتها بر اساس تنظیمات فعلی سایت است و ممکن است با تغییر قوانین بهروز شود.